/\..UP../\
ประวัติความเป็นมาของเปียโน
เปียโนเป็นเครื่องดนตรีประเภท Keyboard มีลักษณะพิเศษเหนือกว่าเครื่องดนตรีอื่นใดเพราะเปียโนให้เสียงที่เป็นมาตรฐานจำนวน 88 เสียงซึ่งมากที่สุดเมื่อเทียบกับเครื่องดนตรีชนิดอื่น ๆ นอกจากนั้นยังมีช่วงกว้างของเสียง (Range)มากกว่าเครื่องดนตรีอื่นๆอีกด้วยกล่าวคือสามารถผลิตเสียงที่มีระดับสูงมากและต่ำมากซึ่งเครื่องดนตรีชนิดอื่นไม่สามารถทำได้ลักษณะพิเศษอีกประการหนึ่งคือสามารถใช้บรรเลงทั้งทำนอง (Melody)และเสียงประสาน (Harmony)ได้ในเวลาเดียวกันโดยมิต้องอาศัยเครื่องดนตรีอื่นๆเล่นประกอบ(Accompaniment)ตรงกันข้ามกับเครื่องดนตรีชนิดอื่น ๆ ที่ต้องอาศัยเปียโนเล่นประกอบเช่น Violin, Flute, Oboe, Bassoon, Trumpet ฯลฯ หรือแม้แต่เสียงร้องของมนุษย์ซึ่งถือว่าเป็นเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งที่พิเศษมากแล้วก็ยังต้องอาศัยเปียโนเล่น ประกอบเพื่อทำให้เสียงร้องนั้นเด่นชัดและเกิดความไพเราะมากยิ่งขึ้น เปียโนมีระบบกลไกทำงานภายในแบบเครื่องจักรทุกอย่างเป็นฝีมือจากมนุษย์เป็นผู้ผลิตขึ้นทั้งสิ้นระบบและกลไกดังกล่าวนี้จะเปิดเผยออกโดยทางความรู้เชิงช่างเพื่อตอบข้อสงสัยหรือตอบคำถามต่างๆ เราจะ ศึกษาระบบกลไกการทำงานระบบ
เสียงการ ซ่อมแซม การปรับปรุงแก้ไขและอื่นในตัวเปียโนก่อนที่จะดำเนินการทางเชิงช่างดังกล่าวควรจะศึกษาประวัติความเป็นมาของเปียโนเพื่อความเข้าใจระบบการทำงานซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญยิ่งดังต่อไปนี้
เปียโนเครื่องแรกที่มีกลไกการทำงานค่อนข้างจะสมบูรณ์สามารถผลิตเสียงเบาหรือดังได้สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1726 โดยชาวอิตาเลียนชื่อ Bartolomeo Cristofori (1655-1731) ชื่อ Piano เป็นคำย่อที่ Cristofori ได้ตั้งขึ้นว่า Piano et Forte ซึ่งหมายถึง เบา และ ดัง เพราะเปียโนเป็นเครื่องดนตรีที่มีความกว้างของ สียง Range) ถึง 88 เสียง สามารถทำเสียงเบาและดังได้โดยใช้ระยะเวลาเพียงเสี้ยววินาทีซึ่งเครื่องดนตรี Keyboard อื่นๆ ทำไม่ได้การที่เปียโนทำเสียงเบาและดังได้เช่นนั้นทำให้สามารถใช้บรรเลงเพลงซึ่งแสดงอารมณ์ต่างๆได้เป็นอย่างดี ทำให้คนฟังได้อารมณ์สุนทรีย์ประวัติความเป็นมาของเปียโนแบ่งได้เป็น 3 ยุค ซึ่งแต่ละยุคอาจจะมีการคาบเกี่ยวกันบ้างในเรื่องของระยะเวลาดังนี้
- ยุคแรกอยู่ในระหว่างปี ค.ศ. 1720- 1850 เรียกว่า Antique
- ยุคที่สองอยู่ในระหว่างปี ค.ศ. 1850- 1900 เรียกว่า Victorian
- ยุคที่สามตั้งแต่ปี ค.ศ. 1900 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบันเรียกว่า Modern
1. ยุค Antique Piano (1720-1850) เปียโนที่ผลิตขึ้นมาในระยะแรกๆ เพื่อทดลองใช้นั้นได้มีการพัฒนาปรับปรุงแก้ไขเรื่องของกลไกต่างๆรวมทั้งรูปแบบโครงสร้าง โดยใช้วัสดุหลายชนิดวัสดุบางอย่างมีอายุการใช้งานสั้นมากส่วนทรงหรือรูปแบบบางอย่างไม่เป็นที่นิยมจึงเลิกผลิตในเวลาต่อมายุคนี้เป็นยุคแห่งการทดลองเพื่อจะค้นหาวิธีการผลิตหรือสร้างเปียโนให้ดีมีคุณภาพและเพื่อให้มีอายุการใช้งานได้ยาวนานต่อไป
2. ยุค Victorian Piano (ประมาณปี 1850) เปียโนที่ผลิตขึ้นส่วนมากมีคุณภาพค่อนข้างดีมีมาตรฐานมากขึ้นมีการทดลองใช้วัสดุที่คงทนถาวรจนแน่ใจว่าเหมาะสมกับชิ้นส่วนต่างๆมากขึ้ ในยุคนี้เปียโนผลิตออกมา 3 ชนิดคือ
2.1 Upright Piano คือ เปียโนที่มีรูป ทรงลักษณะเป็นกล่องสี่เหลี่ยมทรงสูง สาย และ Soundboard จะอยู่ในแนวตั้งกับพื้น
2.2 Square Grand Piano คือ เปียโนที่มีรูปทรงลักษณะสี่เหลี่ยมผืนผ้าสายและ Keyboard จะอยู่ในทิศทางเดียวกัน แต่ Keyboard จะอยู่ต่ำกว่าสายอย่างไรก็ตามทั้งสายและ Keyboard จะวางอยู่ในตำแหน่งที่ขนานกับพื้นปัจจุบันเปียโนชนิดนี้ไม่ผลิตออก จำหน่ายแล้ว
2.3 Grand Piano คือ เปียโนที่มีรูปทรงลักษณะสวยงามมีส่วนที่โค้งเว้าและส่วนตรงประกอบกับลวดลายแกะสลักในส่วนที่วางโน้ต ขาทั้งสาม และส่วนที่เป็น Pedals สำหรับสาย จะแบ่งออกเป็น 3 ส่วนคือ ส่วนที่ผลิตเสียง กลาง (Middle Section) และส่วนที่ผลิตเสียง สูง (Treble Section) จะวางเป็นมุมตั้งแต่ 90- 80-70 และ 60 องศาตามลำดับ (ทวนเข็ม นาฬิกา) จากโน้ตสูงสุดลงไปหาโน้ตกลางๆ ของเปียโน ส่วนสายที่ผลิตเสียงต่ำ (Bass Section) จะวางเป็นมุม 80-70-60 องศาตาม ลำดับ (ตามเข็มนาฬิกา) จากโน้ตต่ำสุดขึ้นไป ยังโน้ตกลางๆ ของเปียโน ดังนั้นสายทั้งสอง ส่วนนี้จะวางในตำแหน่งแนวองศาเอียง เข้าหากัน ทำเกิดรูปทรงรูปสามเหลี่ยม ซึ่งมีผล ในการประหยัดพื้นที่และดูสวยงามมากขึ้น สำหรับกลุ่มสายที่ผลิตเสียงต่ำ (Bass Section) จะวางอยู่เหนือกลุ่มสาย Middle Section ในบางส่วนทั้งสาย (Strings) และ Keyboard จะวางในแนวระนาบขนานกับพื้นเปียโนที่ผลิตในยุค Victorian ทั้ง 3 ชนิดนี้จะเป็นเปียโนที่มีคุณภาพค่อนข้างดีเกือบทั้งสิ้น
3. ยุค Modern (1900 จนถึงปัจจุบัน) เปียโนที่ผลิตหรือสร้างขึ้นในยุคใหม่นี้ได้มี การเลียนแบบการผลิตในยุค Victorian มาเกือบทั้งสิ้นไม่ว่าจะเป็นส่วนสัด รูปทรง โครงสร้าง หรือแม้แต่ชิ้นส่วนภายในของเปียโน ยกเว้นลวดลายหรือการแกะสลักภายนอกและวัสดุที่ใช้ผลิตเท่านั้นที่จะไม่เหมือนกับยุค Victorian จริงๆ เพราะวิทยาการสมัยใหม่ เจริญก้าวหน้าอย่างมาก มีการทดลองค้นคว้า และคำนวณตามแนวทางวิทยาศาสตร์มากขึ้น โดยเฉพาะเรื่องเสียงจะใช้วัสดุที่คงทน มีรูป แบบและขนาดที่มาตรฐาน โครงสร้างที่แน่นอน ลดความฟุ่มเฟือยหรูหรา เปลี่ยนแบบเป็นเรียบ ง่าย มีการเขียนแบบ คำนวณสัดส่วนที่ชัดเจน แน่นอน เปียโนแต่ละยี่ห้อจะมีวิศวกรออกแบบ โดยเฉพาะ ดังนั้นแต่ละยี่ห้อจะมีการแข่งขันกัน ในเรื่องของแบบและรูปทรง หรือการใช้ เทคโนโลยีที่ทันสมัยมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างกันนั้นน่าจะอยู่ที่ขนาด ความยาว ความกว้าง ความสูง ความหนา และการใช้วัสดุ เป็นส่วนประกอบเท่านั้น เปียโนในยุค Modern นี้ยังสามารถแบ่งได้ชัดเจนเป็น 2 ชนิดคือ
3.1 Grand Piano เป็นเปียโนที่มี ตำแหน่งของ Soundboard สาย และ Key วางในแนวระนาบขนานกับพื้น มีขนาดและชื่อ เรียกแตกต่างกันออกไปดังนี้ ขนาด 5 ฟุต 8 นิ้ว หรือ 173 เซนติเมตร หรือ เล็กกว่านี้ เรียกว่า Baby Grand ขนาด 5 ฟุต 10 นิ้ว หรือ 178 เซนติเมตร เรียกว่า Living Room Grand ขนาด 6 ฟุต หรือ 183 เซนติเมตร เรียก ว่า Professional Grand ขนาด 6 ฟุต 4 นิ้ว หรือ 193 เซนติเมตร เรียกว่า Drawing Room Grand ขนาด 5 ฟุต 8 นิ้ว ถึง 6 ฟุต 10 นิ้ว หรือ 203 - 208 เซนติเมตร เรียกว่า Parlour, Artist, Salon or Music Room Grand ขนาด 7 ฟุต 4 นิ้ว หรือ 224 เซนติเมตร เรียกว่า Half Concert or Semi Concert Grand ขนาด 8 ฟุต 11 นิ้ว หรือ 272 เซนติเมตร หรือ ใหญ่กว่า Concert or Orchestral Concert Grand
3.2 Vertical Grand Pianos เป็นเปียโน ที่ตำแหน่งของ Sound-board สาย วางในแนว ตั้งกับพื้น มีขนาดและชื่อเรียกตามลักษณะ ต่างๆ กำหนดเอาความสูงของเปียโนเป็นเกณฑ์ แบ่งออกเป็น 3 ชนิดดังนี้
3.2.1 Upright Pianos กำหนดเอา บริเวณ Action (อยู่ภายใน) ตั้งอยู่เหนือ Key-board โดยมีระยะความสูงจาก Keyboard โดยมีชิ้นส่วนที่เรียกว่า Stickers เป็น ตัวเชื่อมระหว่าง Key-board กับ Action ชิ้น ส่วนที่เรียกว่า Stickers นี้จะทำให้ Action อยู่ สูงกว่าปกติ ทำให้รูปทรงของเปียโนนี้สูง ดังนั้น สายของเปียโนชนิดนี้จะยาวกว่าชนิดอื่น Sound-board จะใหญ่และสูงตามไปด้วย เปียโน ชนิดนี้สามารถผลิตเสียงที่ดี ดังมากกว่าเปียโน ชนิดอื่นๆ
3.2.2 Console Pianos หรือบางที่เรียก ว่า Studio Upright เป็นเปียโนที่มีความสูง ขนาดกลาง สังเกตจาก Action จะพบว่าไม่มี Stickers เป็นตัวเชื่อมระหว่าง Key-board กับ Action จะมีเพียง Captain Screw แทน จึง ทำให้ Action วางติดอยู่กับ Key-board เท่านั้น ดังนั้นส่วนที่เป็นสาย หรือ Soundboard จะไม่สูงเกินไป การผลิตเสียงจึงไม่ดัง มากเท่ากับ Upright Pianos
3.2.3 Spinet Pianos เป็นเปียโนที่มี ความสูงน้อยที่สุดในบรรดา Vertical Pianos ทั้งหมด หากสังเกต Action จะพบว่า นอกจาก ไม่มี Stickers แล้ว Action จะอยู่ต่ำกว่า Key-board บริษัทบางแห่งสามารถจะผลิต ส่วนที่เป็น Key-board ให้มีส่วนยื่นยาวและ ห้อยลงไปรองรับส่วนที่เรียกว่า Captain Screw ใต้ Action และมีบางบริษัทผลิต Stickers เหมือนกันแต่ให้ติดอยู่ด้านหลังของ Action และอ้อมกลับมาด้านหน้าอีกครั้งเพื่อ จะให้ต่อกับ Key-board ได้ ทำให้เกิดความยุ่ง ยากมากในการซ่อมแซม Action ดังนั้นทั้งสาย และ Sound-board จึงจำเป็นต้องสั้นมากที่สุด เพราะเปียโนมีส่วนสูงน้อยดังกล่าวแล้ว การ ผลิตเสียงจึงมีความกังวานน้อยตามไปด้วย
อาจสรุปได้ว่าเปียโนในสมัยใหม่แบ่งออก เป็น 2 ชนิด คือ Grand Piano และ Vertical Grand Piano โดยที่ Vertical Grand Piano ยังสามารถแบ่งออกตามลักษณะได้ 3 ลักษณะ คือ Upright, Console และ Spinet มีการ เรียกชื่อเปียโนหลายวิธีด้วยกัน ซึ่งชื่อเหล่านั้น จะบ่งบอกลักษณะของขนาด หรือไม้ที่ใช้ทำเปียโน และการออกแบบตัวถังเปียโนมีหลาย ลักษณะเช่นเดียวกัน เช่น Spinet, Console, Upright, Baby Grand, Half Concert Grand ฯลฯ ผู้ผลิตและตัวแทนจำหน่าย มักจะ ตั้งชื่อเปียโนที่สร้างขึ้นอย่างสวยหรู โดยตั้งชื่อ ให้เกี่ยวข้องกับเปียโนชนิดที่ดีๆ ซึ่งอาจจะทำให้ ผู้คนที่พบเห็นเข้าใจผิดได้อย่างมาก เช่น คน ส่วนมากรู้ว่า Grand Piano ส่วนมากเป็น เครื่องดนตรีที่ดีกว่า Upright Piano อย่าง แน่นอน ดังนั้นผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายมัก จะตั้งชื่อ Vertical Grand Piano ที่ผลิตขึ้นว่า Upright Grand, Studio Grand, Inverted Grand ซึ่งการตั้งชื่อแบบนั้นจะทำให้คนจำนวน มากเกิดสับสนและเข้าใจผิดคิดว่า Piano เหล่า นั้นมีคุณภาพดีเท่ากับ Grand Piano ซึ่งเมื่อมี การทดสอบกันจริงๆ แล้วปรากฏว่าไม่ได้เป็น ความจริงอย่างที่ได้โฆษณาไว้เลย แต่มีคุณภาพ และประสิทธิภาพ
เหมาะสมตามลักษณะของตัวเปียโนเอ
by
Sompong Wongdee Piano Technician
Grand Piano แบบต่างๆ
Victorian Pianos
Victorian Piano มีลักษณะดังนี้คือ ต้อง
เป็นเปียโนที่ผลิตขึ้นในยุคโบราณ โดยการ
ศึกษาปีที่ผลิต คือสร้างระหว่างปี 1850-1900
ซึ่งถือว่าเป็นมาตรฐานของการสร้างเปียโนนในยุค
นั้น นอกจากยุคนั้นวัสดุที่ใช้ส่วนต่างๆ ที่
ประกอบในเปียโนจะระบุไว้ให้ทราบ Victorian
Upright หรือ Grand นั้นมีส่วนคล้ายเปียโนใน
ยุคปัจจุบัน หรืออาจจะพูดได้ว่าเปียโนใน
ปัจจุบันได้ลอกเลียนแบบจาก Victorian มา
แต่ Plate จะมีเพียงบางส่วนเท่านั้น ส่วนโครง
ของ Action บางครั้งจะทำด้วยไม้แทนที่จะเป็น
เหล็กหล่อ อีกส่วนหนึ่งที่ทำให้ทราบว่าเป็น
Victorian Piano คือ Dowel capstan แทนที่
จะใช้ Stickers
Square Grand
Square Grand มีลักษณะที่
แตกต่างจากเปียโนชนิดอื่นอๆ เป็น
เปียโนที่ค่อนข้างสมบูรณ์แบบ ใน
ส่วนของสายจะออกแบบกระจาย
เหมือนพัด (Fan Shaped) ส่วน
Pinblock และ Tuning Pins จะ
ก ลับไปอยู่ด้านหลังของตัวถัง
Soundboard จะลอยอยู่ระหว่าง
Keybed กับสาย เพื่อจะเปิดโอกาส
ให้ Hammer ได้ขึ้น-ลงคู่ขนานกับ
Plate และ Bridge ตรงไปท้ายสุด
ของเปียโน Keyboard จะมีขนาด
เล็กมาก และเบากว่าเปียโนสมัยใหม่
Jack flange จะติดกับ Key ซึ่งจะ
เรียงขึ้นไปเป็นชั้นๆ จนถึง Whippen
และ Dampers จะอยู่สูงสุด ซึ่งพัก
ติดอยู่บนด้านหลังของ keys
ขนาดและการเรียกชื่อเปียโนชนิด Vertical Piano
การวัดความสูงของเปียโน วัดจากพื้นขึ้นถึงสูงสุดของเปียโน ดังนี้
ขนาดชื่อของเปียโน
39 นิ้ว หรือ 99 เซนติเมตร และเล็กกว่าเรียกว่า Spinet
39-51 นิ้ว หรือ 99-130 เซนติเมตร เรียกว่า Console or Studio Upright
51 นิ้ว หรือ 130 เซนติเมตร และใหญ่กว่าเรียกว่า Upright
ขนาดและการเรียกชื่อเปียโนชนิด Grand Piano
วัดจาก Key Slip ด้านหน้าสุด ถึงส่วนที่เป็นฝาปิดหลังสุด วัดในแนวราบกับพื้น
ขนาด ชื่อของเปียโน
5 ฟุต 8 นิ้ว หรือ 173 เซนติเมตร หรือเล็กกว่าเรียกว่า Baby Grand
5 ฟุต 10 นิ้ว หรือ 178 เซนติเมตรเรียกว่า Living Room Grand
6 ฟุต 4 นิ้ว หรือ 193 เซนติเมตรเรียกว่า Drawing Room Grand
6 ฟุต 8 นิ้ว - 6 ฟุต 10 นิ้ว หรือ 203 - 208 เรียกว่าParlour, Artist, Salon or Music Room Grand
7 ฟุต 4 นิ้ว หรือ 224 เซนติเมตรเรียกว่า Half Concert or Semi Concert Grand
8 ฟุต 11 นิ้ว หรือ 272 เซนติเมตร หรือ ใหญ่เรียกว่า Concert or Orchestral Concert Grand
|
|
